Blog Image

Schrijfbeest

Over het schrijfbeest

Ball ist rund. Spiel dauert neunzig Minuten. Alles andere ist Theorie.

Broeder wolf

Leesbeest Posted on 08 Jan, 2014 09:56:04

De filosoof en de wolf van Mark
Rowlands
werd me onlangs door een medestudent aangeraden. Het is een
fascinerend boek over liefde, dood en geluk (in random order). Wanneer de filosoof Mark Rowlands op een meiavond
in een plaatselijke krant in Alabama een
advertentie voor wolvenwelpen ziet, besluit hij erop in te gaan. Zijn wolf Brenin groeit op en leert hem gaandeweg
het leven en al zijn aspecten vanuit een ander perspectief zien.

In een typisch Britse tongue-in-cheek-stijl vertelt de geboren
Welshman de vaak minder prettige ervaringen, maar ook de ontroerende momenten
uit zijn leven met de wolf. Zo neemt hij vanaf het begin Brenin mee, wanneer
hij naar de universiteit college moet gaan geven. Zijn wolf ligt dan meestal
ergens rustig te slapen, maar af en toe wordt hij natuurlijk wakker en dan
huilt hij even, of maakt hij een klein wandelingetje door het auditorium. Alles
wat eetbaar is, wordt uit de zakken gehaald en opgepeuzeld. Hij liet zelfs in zijn
cursussyllabus zetten : « Niet op de wolf letten. Hij doet niets.
Maar als je eten in je tas hebt, zorg dan wel dat die goed afgesloten
is. »

Ook de wijze waarop
Brenin de opeenvolgende huizen en de auto van de filosoof verbouwt, wordt uit
de doeken gedaan. Het geeft Rowlands de gelegenheid filosofische bespiegelingen
over « de apige ziel » van de mens te plaatsen tegenover de ziel van
de wolf : Sartre, Husserl, Nietzsche, Aristoteles, Plato, Thomas van
Aquino
, ze passeren allemaal de revue.

Ronduit schitterend zijn
Rowlands’ gedachten over gelukkig zijn en over de dood. Ook hier
probeert hij voortdurend aap (mens) en wolf te vergelijken. Vooral in het
hoofdstuk over de « pijl van de tijd » slaagt hij erin de menselijke
manie om voortdurend nieuwe dingen uit te proberen te stellen tegenover het
geluk van de routine voor de wolf.

Rowlands noemt Brenin
zijn « wolfbroeder ». Franciscus
(wiens wolvenhistorie hij in het boek uiteraard ook vermeldt) zou er wellicht
jaloers op zijn geweest. Uiteindelijk zal Brenin na ruim tien jaar in Frankrijk
sterven. En Rowlands : die schreef er een mooi boek over.



Heilige Familie

Wereldbeest Posted on 02 Jan, 2014 12:58:03

Tussen Kerst en Nieuwjaar mocht ik opnieuw preken. Ditmaal over de Heilige Familie.

Iets
meer dan twee weken geleden werden Isabelle en ik voor de vierde keer
« tante en nonkel ». Het is het eerste kindje van mijn schoonbroer en
schoonzus. Negen maanden hebben zij naar de komst van hun kleine Dante
uitgekeken. En wij ook, want Isabelle mag meter zijn.

Onze
« advent » heeft dus negen maanden geduurd. En nu het kindje er is,
draait het leven van de kersverse mama en papa (en van de kersverse tante en
nonkel) eigenlijk alleen maar rond dat hulpeloze wezentje, dat we alleen maar
kunnen omringen met – zoals Paulus het uitdrukt – « tedere ontferming,
goedheid, deemoed, zachtheid en geduld. » Elk pasgeboren wezentje doet ons
terugdenken aan onze eigen pasgeboren kinderen. Je hebt er negen maanden naar
uitgekeken, ze worden geboren, en dan overvalt je de vraag : « En
nu ? Wat moeten we nu doen ? »

Al heeft
de advent – de tijd van verwachting voor Kerst – geen negen maanden geduurd,
toch hebben we dezelfde vraag : « Het kind is geboren. Wat
nu ? » Een ding is absoluut zeker : je wil voor dat kind zorgen,
je wil het opvoeden en grootbrengen, je wil het beschermen. En daar heb je
alles voor over.

De
historische en politieke omstandigheden waren rond het begin van onze
jaartelling allesbehalve gemakkelijk voor een jong joods gezin. En toch worden
ze beschermd. Het is God zelf die zich over hen ontfermt. Hij loodst hen naar
Egypte. Nu staat Egypte in de Bijbel niet bepaald bekend als een vakantieland.
Egypte is in de Bijbel het symbool voor onvruchtbaar, vijandig gebied. Het zou
zijn alsof men je vandaag de dag vraagt naar Syrië uit te wijken. Niet evident,
en toch, als dat je kind van de dood kan redden, dan doe je dat.

Goede
vrienden, het evangelie van vandaag roept ons op om de vreugde van de geboorte
om te zetten in liefdevolle zorg, in de zin zoals Paulus het heeft
beschreven : « laat de vrede van Christus heersen in uw hart. » Die
liefdevolle zorg werd toen opgenomen door Maria, de « moeder Gods ».

Die zorg
wordt nu van Gods kerk gevraagd. De kerk is in de Traditie het beeld van Maria.
Wij worden dus als kerk opgeroepen om, op de wijze van Maria, de zorg voor
Christus op te nemen, zodat het Lichaam van Christus opnieuw kan geboren
worden, zodat het Woord in onze tijd opnieuw Mens kan worden.

Vandaag
is het het Feest van de Heilige Familie. Vroeger dacht ik dat dat een
ongenaakbare familie was, die ooit eens geleefd heeft, maar ons vandaag nog
weinig te vertellen heeft. Totdat we enkele jaren geleden met een tiental
gezinnen uitgenodigd werden bij de broeders van de Tibériade in Lavaux-St-Anne.
De broeder die ons ontving, getuigde van zijn leven vol gebed en overgave aan
God. De getuigenis over zijn leven van gebed was een welgekomen rustpunt in ons
drukke gezinsleven: zo’n leven zouden we nooit kunnen bereiken, we kunnen er
alleen maar van dromen. Totdat hij zei: “Ik wil jullie, gezinnen, bedanken om
allemaal een beetje Heilige Familie te zijn. Je hebt er geen idee van hoe ons
dat in ons drukke bestaan van een leven vol gebed in evenwicht houdt.”

Heilige
Familie? Wij? Welnu, overal waar – soms tegen de stroom in – liefdevolle zorg
wordt opgenomen voor hulpelozen, rechtelozen en uitzichtslozen, wordt opnieuw
de zorg voor de pasgeboren Christus opgenomen. Voor wie dat met overtuiging
doet: dankjewel om een beetje Heilige Familie te zijn.



Het einde van welke wereld?

Wereldbeest Posted on 19 Nov, 2013 10:25:52

Vorige zondag heb ik voor de eerste keer “gepreekt”. Beste lezer, trouw of passant, graag wil ik mijn bedenkingen over het evangelie van vorige zondag met je delen.

“Het einde van de wereld is nabij.” Met de regelmaat van de klok krijgen we
die boodschap in het nieuws voorgeschoteld. Vorig jaar rond dezelfde tijd was
het zelfs zeer concreet : op 21 december 2012 zou de wereld vergaan. Maar
hoewel we hier nog altijd rondlopen, lijkt het wel stilaan bewaarheid te worden:
in de Filippijnen werd men deze week niet alleen getroffen door een typhoon, er
dreigt ook hongersnood; en vanuit Syrië bereiken ons nog altijd berichten van
bloedige gevechten.

We kunnen
dus in onze tijd het gevoel dat spreekt uit het evangelie wel begrijpen: de
tijd van verwoesting, van aardbevingen, van hongersnood en andere
schrikwekkende dingen lijkt nu wel te zijn. En alsof dat nog niet genoeg is,
voorspelt het evangelie ons oorlog en geweld tegen hen die in Jezus als
Christus geloven. Zouden de rapporten over christenvervolgingen in de Arabische
wereld ook een teken van het einde der tijden zijn ? Het lijkt wel alsof
er helemaal geen hoop meer is…

En toch.

Toch roepen
de eerste lezing (Maleachi) en Paulus op tot « gerechtigheid ». Nu
moeten we gerechtigheid niet al te juridisch begrijpen, maar wel binnen onze
relatie tot God en tot elkaar. Maleachi en Paulus roepen ons dus in eerste
instantie op om naar Gods Woord te luisteren, om vanuit zijn Woord iedereen
« recht » te doen : iedereen kansen geven en blijven geven op
een menswaardig leven. Het is van fundamenteel belang dat we dat blijven doen,
dat we er dus in volharden. Immers, « door standvastig te zijn zult ge uw
leven winnen. »

Het is een
uitnodiging om blijvend in te gaan op de roep van de Heer. In alle vrijheid
mogen we telkens opnieuw « ja » zeggen op Zijn uitnodiging. Maar als
we « ja » zeggen, heeft het wel consequenties. Niet dat we plots met
zijn allen heel andere dingen moeten gaan doen ; voor Paulus is het
alledaagse werk, « de eigen kost verdienen », zelfs een eerste stap
in de navolging van Christus. Als we « ja » zeggen, zullen we wat we
doen intenser doen, gerichter, met aandacht voor kleinsten.

Paulus en
het evangelie zetten ons op weg om om te gaan met die
« einde-van-de-wereld »-toestanden. Ze mogen ons niet verlammen, we
worden opgeroepen om ten volle en zelfs vreugdevol in het leven te staan. Dat
vergt veel vertrouwen van onze kant. Vertrouwen in Christus, die ons vandaag
laat verstaan : « Het is niet omwille van gebouwen, parochiale structuren
of ambten dat je mij moet volgen, maar omwille van de vreugde van mijn Blijde
Boodschap ». Het Goede Nieuws dat Hij bracht is niet min : God is er
met ons, is er voor ons en wij, mensen, zijn er voor elkaar. Wie in die relatie
stapt, zal zijn/haar leven kruiden met een uitgesproken en intense smaak. Zo
breekt het Rijk Gods al in onze wereld door. Als dat zo is, dan betekent dat inderdaad het
einde van de wereld zoals we die hier en nu kennen.

Hoe kunnen we dan in onze wereld die doorbraak van het
Rijk Gods herkennen ? Niet door grootse en spectaculaire dingen. We zullen
het zingen tijdens de offerande : « als een heel zachte adem ». Misschien
nauwelijks hoorbaar, maar wel aanwezig in het leven van elke dag, in alles wat
we doen, op de wijze van Sint Jan Berchmans. Van deze heilige jezuïet wordt
verteld dat men hem tijdens het biljarten vroeg wat hij zou doen als hij nog
maar een paar minuten te leven zou hebben.
Zijn antwoord : « Ik zou gewoon doorgaan met biljarten. »
Dat vertrouwen, die standvastigheid, die vreugde en smaak in het leven, dat
wens ik van harte voor elk van ons.



Bizot was in Gent

Wereldbeest Posted on 29 Oct, 2013 12:16:58

Daar moet voor de rest vrij weinig commentaar bij, denk ik.
//www.youtube.com/embed/zg5X91wdgkk?list=UUZ6ECXzsQ5pPbor59usikhw



Een inleiding op de hedendaagse linkse filosofie

Leesbeest Posted on 28 Oct, 2013 12:33:03

De Amerikaanse lesbische feministe Judith Butler, de Italiaanse socioloog
Toni Negri en de Sloveense cultuurcriticus Slavoj Žižek. Drie denkers die de hedendaagse
linkse filosofie kunnen samenballen, maar
niet zonder controverse. Critici verwijten zowel Butler, Negri als Žižek zeer ontoegankelijk
jargon. Toch hebben ze heel wat invloed uitgeoefend op bijvoorbeeld de ‘Occupy-beweging’.

Butler zet zich actief af tegen opgelegde hokjesmentaliteit (man/vrouw, hetero/homo,
Amerikaan/buitenlander) omdat die de ongelijkheid enkel zou vergroten. Ze stelt voor de
kwetsbaarheid als uitgangspunt te nemen,
omdat dat eigen is aan alle mensen. De wortels van Negri’s denken liggen in de autonome
arbeidersstrijd van de jaren ’60. Als postmodernist blijft hij toch hameren op de mogelijkheid van maatschappelijke bevrijding voor
de arbeidersklasse. Zelf komt hij “langs de bevrijdingstheologische Azione Cattolica” bij de
socialistische partij terecht. Wanneer links in
de jaren ‘ 80 fel verzwakt, zoekt hij aansluiting
bij de Franse poststructuralist Gilles Deleuze.
In zijn recentere werk blijft Negri zich verzetten tegen de uitwassen van het kapitalisme.

Eigenlijk is het waanzin om de filosofie van
veelschrijver Žižek op veertig bladzijden samen te vatten. Toch zijn de samenstellers van
dit boek daar wonderwel in geslaagd. De Sloveen geeft radicale kritiek op het neoliberale
discours en probeert het communisme opnieuw uit te vinden. Bij Žižek mondt de klassenstrijd noodzakelijk uit in “handelingen die
de bestaande maatschappelijk-symbolische
orde ondergraven en opschudden”. Alleen zo
kunnen nieuwe vormen van participatie ontstaan. Zo geeft Žižek een nieuwe invulling aan
de“dictatuur van het proletariaat”.

Bart Van der Steen, Jasper Lukkezen, Leendert
van Hoogenhuijze, Butler, Negri en Žižek.
Een inleiding op de hedendaagse linkse
filosofie
, Damon, Budel, 144 blz., € 16,90.

(Deze bijdrage verscheen in Tertio van 23/10/2013)



Het morele brein

Leesbeest Posted on 27 Oct, 2013 15:17:11

Het morele brein van T.S. Tyra
is opgebouwd rond uitdagende vragen. Om te
beginnen stelt de auteur het uitgangspunt van
het zogenaamde rationeel egoïsme ter discus-
sie. De mens is als sociaal wezen sowieso ge-
neigd met een ander rekening te houden. Die
gerichtheid op de ander is zelfs aangeboren en
universeel: het menselijke vermogen om sym-
pathie te voelen met de ander zorgt ervoor dat
vrijwel alle culturen de Gulden Regel kennen.

Altruïsme is dus een natuurlijk uitvloeisel van
ons vermogen tot sympathie. Maar dat werkt
meer tegenover de mensen die we ontmoe-
ten dan tegenover anderen die ver van ons
bestaan: “De naaste met wie we een ‘relatie’
voelen, telt mee. De verre naaste in nood blijft
vaak een statistisch getal.” Die partijdigheid
lijkt ingegeven door praktische argumenten:
de motivatie om goed te doen tegenover wie
je nabij staat is intrinsiek groter.

En hoewel de omstandigheden van een gewone mens een beul kunnen maken, kunnen
we toch bewuste keuzes maken. Het zijn die
keuzes die ons maken tot wie we als mens
zijn: “Als je iemand morele verwijten maakt,
gaat het niet alleen om wat hij gedaan heeft
of doet, maar vooral om wie hij is.” Precies die
verwijten tonen trouwens aan dat mensen sociale wezens zijn. Wanneer iets gebeurt dat
niet door de beugel kan, tonen we onze verontwaardiging daarover. Het boek eindigt
met een hoofdstuk over de menselijke zwakheden. De auteur constateert dat mensen
altijd al helden nodig hadden. Die “belichamen een ideaal, een vergezicht dat ons moed
en hoop geeft.” Maar tegelijk moeten we oog
hebben voor de zwakheden van onze helden.
Tyra geeft Bijbelse voorbeelden: van Jacob en
Esau ,over koning David en Petrus, tot apocriefe verhalen over Jezus. Die zwakheden
moeten we niet ontkennen, we moeten er wel
op een gepaste manier mee leren omgaan.

T.S. Tyra, Het morele brein. Evolutie, emo-
ties & ethiek
, Damon, Budel, 157 blz., € 19,90

(Deze bijdrage verscheen in Tertio van 23/10/2013)



Bizot komt naar Gent

Leesbeest Posted on 02 Oct, 2013 14:21:31

De Franse bekeerling Thierry Bizot, die onlangs in Frankrijk zijn tweede roman over zijn bekering publiceerde, komt op 17 oktober naar Gent (naar de Oude Abdij in Drongen). De Nederlandse vertaling van zijn eersteling (Catholique anonyme, in het Nederlands vertaald als De onbekende gelovige) zal dan aan het grote publiek worden voorgesteld. In bijgaande video alvast een voorsmaakje van zijn indrukwekkende verhaal.

//www.youtube.com/embed/0-aAxg82SRc



Bekeerling Bizot schreef nieuw boek

Leesbeest Posted on 11 Sep, 2013 10:47:33

Frans tv-producer en bekeerling Thierry Bizot heeft een nieuw boek geschreven: Sauf miracle, bien sûr, een waardige opvolger van Catholique anonyme. Het verhaalt Bizots leven na de publicatie van zijn vorige boek en is een veelgelaagde roman die laat zien dat christen zijn een roeping is die je hele leven op zijn kop zet.

Thierry Bizot schreef zijn bekeringsverhaal in 2008 en zijn geesteskind werd genomineerd voor de prestigieuze ‘Prix Renaudot’, een van de belangrijkste literaire onderscheidingen voor de Franstalige literatuur. Sedert hij het relaas van zijn ontmoeting met Jezus voor het eerst neerschreef, is Bizot een veelgevraagd spreker en graag geziene gast in talkshows, hoewel hij er zich naar eigen zeggen voor hoedt om te pas en te onpas de ‘catho de service’ te spelen.

Intussen verfilmde Bizots echtgenote, de regisseuse Anne Giafferi, Catholique anonyme. Ze had twee jaar nodig om Qui a envie d’être aimé af te werken. In 2011 liep de film in de zalen. Bizot zelf begon op verzoek van de website www.croire.com een blog. Een bundeling van die overpeinzingen werd trouwens eerder dit jaar uitgegeven: Premiers Pas d’un apprenti chrétien bij Bayard.

Buitenechtelijke relatie
De spitse en snedige humor van Sauf miracle, bien sûr maken het geheel alweer goed verteerbaar. Tegelijk vertelt Bizot een verhaal dat wellicht herkenbaar is voor elke hedendaagse westerse christen, gelardeerd met tal van ‘petites histoires’. Daarbij maakt hij meermaals gebruik van hedendaagse beelden om zijn geloof te belichten. Zo noemt hij zijn relatie met Jezus ‘een buitenechtelijke relatie’, maar dan een relatie waar ook zijn echtgenote en kinderen beter van worden. Hij heeft het gevoel dat hij oprechter en dieper van hen kan en mag houden. In een van zijn talrijke voordrachten definieert Bizot geloven als “verliefd worden”. Wanneer je verliefd wordt, wordt je leven spannend. En dat verandert alles.

Onwaarschijnlijk verhaal
Een groot deel van Sauf miracle, bien sûr vertelt het bijna onwaarschijnlijke verhaal achter de filmadaptatie van Bizots vorige roman. Het is een verhaal van vallen en opstaan, van volharding en wanhoop, van zorgvuldige planning en financiering op het laatste nippertje. Uiteindelijk zullen iets meer dan honderdduizend mensen de film in de zaal komen bekijken.

Door het boek heen lopen twee bijzondere briefwisselingen. De ene is met een bijna honderdjarige vrouw, met wie de auteur een oprechte schriftelijke vriendschapsrelatie opbouwt. Aan een andere vrouw, een kloosterzuster, vraagt hij hem geestelijk te begeleiden. Gaandeweg moet hij bij beide correspondenten vaststellen dat zijn traditionele beeld van een honderdjarige en van een kloosterzuster niet echt stroken met de realiteit.

Bidden
Sauf miracle, bien sûr gaat geen enkel ‘spiritueel’ hangijzer uit de weg. Hoewel hij naar aanleiding van zijn eerdere roman tijdens lezingen wordt gevraagd een gebed voor te bidden, stelt Bizot vast dat het met zijn gebedsleven pover gesteld is. Ook hier speelt de herkenbaarheid bij vele eigentijdse christenen: hoe kunnen we het gebed beter integreren in ons vaak drukke bestaan? Uiteindelijk vindt hij pas diepgang bij het bidden van de rozenkrans. Net zoals het in Catholique anonyme een bekende zin uit de liturgie is die hem uiteindelijk over de streep trekt, is het hier het ‘gewone’ volkse gebed dat hem de wereld van het gebed binnenleidt.

Diaconie
Het is trouwens omdat hij voor anderen een Weesgegroet of Onzevader bidt, dat zijn gebed de diepgang krijgt die hij mag ervaren. Die blik op de ander zet hem er ook toe aan zich te engageren voor daklozen. Samen met een wat oudere, maar zeer energieke dame zet hij een stageproject op poten om een groepje daklozen gedurende een beperkte tijd te begeleiden. Tijdens die ‘stagemaanden’ worden de daklozen aangespoord en begeleid om een job te vinden. Pas dan kunnen ze op zoek gaan naar een betaalbare woning. Bizot en zijn compagnon koppelen daar een peterschap aan vast. Hij contacteert vrienden en vraagt of ze peter willen worden voor telkens één van de daklozen. Hoewel hij aanvankelijk zelf geen peterschap wil opnemen, wordt hij toch gevraagd dat te doen. Wanneer hij zijn nieuwbakken ‘petekind’, een Afrikaanse man met een bewogen levensgeschiedenis, uitnodigt samen iets te eten, ontspint zich een gesprek over geloof en leven. Bizot beseft dat het peterschap ook hem verandert.

Op die manier krijgt Bizots geloof, naast de verkondiging en liturgie, handen en voeten in een diaconaal project. De meters en peters moet niet meer of minder doen dan de Godsnaam in de praktijk brengen: ze proberen er te zijn voor de anderen.

Roeping
Het mag duidelijk zijn dat Sauf miracle, bien sûr een veelgelaagde roman is. Het boek laat zien dat christen zijn een roeping is die je hele leven op zijn kop zet, zoals dat wel vaker gaat met iemand die de liefde vindt. Christen ben je niet alleen in de binnenkamer van je hart of binnen de muren van het kerkgebouw, gedurende dat ene uurtje op zondag. Je wordt geroepen om daarbuiten ook je verantwoordelijkheid te nemen, binnen de grenzen van je mogelijkheden. Zelfs in een meer seculiere omgeving kan daarvoor ruimte zijn. En daarvan is Sauf miracle, bien sûr een uitstekend getuigenis.

Thierry Bizot, Sauf miracle, bien sûr. Après Catholique anonyme, Editions du Seuil, Parijs, 440 blé., €19,50.

(Deze bijdrage verscheen eerder in Tertio van 28/9/2013)



Next »